Η εξοικείωση με το περιθώριο

Πρόσφατα έκανα μια πρόχειρη αναζήτηση στο google, αναζητώντας κάποιες πληροφορίες για τη μυθική θεά Άρτεμη, σε μια προσπάθεια να φρεσκάρω κάτι στη μνήμη μου. Η αλήθεια είναι ότι η αναζήτηση δεν προχώρησε ποτέ. «Σκάλωσε» -διανοητικά και πρακτικά- στο τρίτο μόλις γράμμα. Αρτ-. Τρίτη επιλογή –βάσει συχνότητας-  είναι η αναζήτηση «Αρτέμης Σώρρας». Κάπου εκεί, παροδηγούμενος, «πάτησα» το όνομά του. Εντυπωσιάστηκα, είναι η αλήθεια, από το πλήθος των σελίδων στο facebook και σε άλλα αντίστοιχα μέσα που προβάλλουν αυτήν την «προσωπικότητα». Εντυπωσιάστηκα και τρόμαξα ταυτόχρονα. Πρώτη σκέψη ήταν το «πού πάμε», την οποία, όμως, σύντομα διαδέχτηκε η άλλη. «Όπου οδηγούμαστε».

Η γενίκευση μιας ηχηρής και αμετροεπούς υστερίας στην ελληνική πολιτική και κοινωνική ατμόσφαιρα είναι μάλλον δεδομένη. Σε μια εποχή που ο κόσμος αναζητά απαντήσεις, προκύπτουν  άνθρωποι έτοιμοι να δώσουν τις «κατάλληλες». Εύκολες πάντα και με βάση δοκιμασμένες συνταγές που εγγυώνται τη διάδοσή τους. Όσο μάλιστα πιο τρελές και «παλικαρίσιες» είναι αυτές οι απαντήσεις, τόσο ευρύτερη προβολή υπόσχονται. Αρκεί να στοχοποιούν  κάποιον αόρατο εχθρό και να εγγυώνται τη νίκη απέναντί του – μια νίκη μάλιστα εύκολη και αναίμακτη. Ωστόσο, αυτή η επικράτηση φωνών περιθωριακών στο δημόσιο λόγο δεν είναι κάτι καινούριο. Απλά, τώρα τελευταία τείνουν να αναδειχτούν και σε συστημικές, σε νόρμα παρά σε παρέκκλιση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ στη δίνη του χάους

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί εδώ και χρόνια συμβατικό πολιτικό ορόσημο, παρόλο που δεν είναι ακριβώς αυτός ο χαρακτήρας της. Οι εμφανίσεις στη ΔΕΘ «έβγαζαν» πάντα ειδήσεις, έδιναν το στίγμα της δυναμικής των πολιτικών κομμάτων, ενώ αποτελούσαν και «πεδίο δόξης λαμπρό» για παροχολογία –κενή περιεχομένου συνήθως. Στη φετινή ΔΕΘ έλειψε η παροχολογία –τουλάχιστον ο παλιός της όγκος. Δεν έλειψαν όμως –άλλωστε δεν θα μπορούσαν να λείψουν- οι πολιτικές συζητήσεις, σε σχέση πάντα με τη δυναμική και την απήχηση που αναπτύσσει ο κυβερνητικός σχηματισμός, αλλά και την κυβερνησιμότητα (όρος και αυτός…) της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Προβλέψεις, στοιχήματα και προσπάθειες απεικόνισης της πραγματικότητας και της στάσης που θα κρατήσει το εκλογικό σώμα σε περίπτωση εκλογών ήταν και πάλι παρούσες.

Είναι όμως, αλήθεια, δυνατές τέτοιου τύπου προβλέψεις; Η απάντηση θα ήταν «ναι», αν η πολιτική και οι εκλογές ήταν γραμμικού τύπου συστήματα με στοιχειώδη δυνατότητα μακροπρόθεσμης πρόβλεψης. Δεν παρουσιάζουν όμως τέτοια χαρακτηριστικά, καθώς κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι ισχύει εδώ ο γραμμικός ντετερμινισμός του τύπου «αίτιο- αποτέλεσμα». Αντίθετα, τέτοια συστήματα, όπως το σύνολο σχεδόν των κοινωνικών συστημάτων, αναπτύσσουν χαοτική συμπεριφορά, εντός πάντα κάποιου πλαισίου. Ενέχουν ντετερμινισμό, ως προς το ότι καθορίζουν μελλοντικά γεγονότα, αλλά ταυτόχρονα είναι απρόβλεπτα και δεν ακολουθούν απλή γραμμική συμπεριφορά.

Περνώντας από τα μέρη του Καζαντζάκη

Η Μυρτιά είναι ένα μικρό αγροτικό χωριό στην ενδοχώρα του νομού Ηρακλείου, σε απόσταση 15 χιλιομέτρων από την πόλη. Οι πρώτες πληροφορίες, είναι η αλήθεια, δεν προδιαθέτουν κανέναν να την επισκεφτεί. Δεν συγκεντρώνει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που καθιστούν ένα μέρος τουριστικό πόλο έλξης. Η Μυρτιά είναι, όμως, ταυτόχρονα και ο τόπος από τον οποίο κατάγεται ο πατέρας του Νίκου Καζαντζάκη. Και στο χωριό αυτό φιλοξενείται το μουσείο του Νίκου Καζαντζάκη, το οποίο στεγάζεται στο πατρικό της οικογένειας Ανεμογιάννη, συγγενικής με την οικογένεια του πατέρα του συγγραφέα, τον Μιχάλη Καζαντζάκη. Να, λοιπόν, και το κίνητρο για να επισκεφτεί ο ταξιδιώτης τη Μυρτιά.

Η ανάγκη του ωραίου

Τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις, είχε πει κάποτε ο Ουμπέρτο Έκο. Δεν νομίζω πως το πίστεψε ποτέ. Πιο πολύ επιδίωξε και ο ίδιος να δικαιολογήσει μια εσκεμμένη προσπάθεια ατομικής αποξένωσης από την κοινωνία και την καθημερινότητα. Μια πρόφαση βρήκε που θα του δικαιολογούσε αυτήν τη –μικρή έστω- προσπάθεια απομονωτισμού, ενδοσκόπησης, πνευματικής ζύμωσης ή απλά αναζήτησης γαλήνης και σύνθεσης της προσωπικής του αρμονίας. Τον Αύγουστο υπάρχουν σίγουρα ειδήσεις. Είναι ο Αύγουστος, αν πιστέψουμε για λίγο τους συνωμοσιολόγους, η καλύτερη περίοδος να «περάσουν όλα τα μέτρα από τη Βουλή, επειδή ο κόσμος κοιμάται». Ας είναι. Ας αφήσουμε αυτούς να αγρυπνούν και ας αφεθούμε για λίγο, εμπιστευόμενοι την αυθεντία του Έκο. Ακόμα και γνωρίζοντας το –λίγο επιτηδευμένα- συμβολικό περιεχόμενο της φράσης.

Ο Αύγουστος, ειδικά για την Ελλάδα, συμφέρει «να μην έχει ειδήσεις». Είναι η καλύτερη περίοδος να αναζητήσουμε το ωραίο μέσα στην καθημερινότητά μας. Όχι το σκόπιμο, όχι το βιοποριστικό, όχι το αναγκαστικό. Το αναγκαίο ωραίο. Μας περιβάλλει πολύ ασχήμια άλλωστε και χρειαζόμαστε το ωραίο για να βρούμε αυτό το ψυχικό απόθεμα να την αντέξουμε.

Σημειολογία –επιδερμική- μιας αντιπολίτευσης υστερικής

Η συνολική πραγματικότητα αποτελείται από επιμέρους τμήματα, από σημεία, συνδεδεμένα άρρηκτα μεταξύ τους, ακόμα και αν οι δεσμοί συνοχής δεν είναι πάντα ορατοί με την πρώτη ματιά.  Αυτά τα σημεία ιεραρχούνται συνήθως από τα πιο απλά έως τα πιο σύνθετα, με την ιεράρχηση να μην έχει απαραίτητα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Δεν έχει τόσο σημασία το «μέγεθος» του σημαίνοντος, όσο το σημαινόμενο του οποίου είναι φορέας. Και είναι πραγματικά ενδιαφέρουσα η, επιδερμική έστω, προσέγγιση διαφόρων συστημάτων με τη μέθοδο της σημειωτικής.

Η Ν.Δ. είναι το κόμμα της μείζονος αντιπολίτευσης και μια παράταξη με μακρά ιστορική διαδρομή, την οποία σέβεται, όπως σπεύδει και η ίδια να «παραδεχτεί». Είναι το κόμμα με το μέγιστο σεβασμό στις θεσμικές διαδικασίες, το κόμμα των αξιών και των αξίων, εκπρόσωπος του κοινωνικού φιλελευθερισμού και της κοινωνικής γαλήνης και εκπέμπει έναν πολιτικό λόγο ευπρεπή, με σεβασμό στον πολίτη, στη δημοκρατία και τη νομιμότητα. Έτσι δηλώνει –με μετριοπάθεια πάντα- και η ίδια σε κάθε ευκαιρία και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να την αμφισβητήσει. Άλλωστε, ζούμε στη χώρα του «ό,τι δηλώσεις είσαι». Στη διαδρομή της ως αντιπολίτευσης του ΣΥΡΙΖΑ η Ν.Δ. έχει αποδείξει πως ό,τι λέει, το εννοεί…

Περί λαϊκισμού και ορθολογισμού στην Ευρώπη

Η ποιότητα ενός πολιτεύματος που θέλει να διεκδικεί το χαρακτηρισμό του δημοκρατικού προκύπτει από διάφορες παραμέτρους. Μεταξύ άλλων, από την ποιότητα και το επίπεδο διαβίωσης που προσφέρει στους κατοίκους της χώρας όπου ασκείται, από το σεβασμό στην άποψη των πολιτών του και από την πολιτική δύναμη που τους δίνει και τους αναγνωρίζει. Η Ενωμένη Ευρώπη είναι ένα σύνολο χωρών – μελών που, τυπικά, ονομάζονται δημοκρατικές, χαρακτηρισμός που αποτελεί και τη θεμέλιο λίθο του ευρωπαϊκού ιδεώδους. Τα δημοψηφίσματα, ως μέρος της δημοκρατικής λειτουργίας μιας κοινωνίας, δίνουν άμεσες απαντήσεις σε καίρια ζητήματα, φανερώνουν την άποψη του κόσμου επ’ αυτών και αποτελούν την πιο ατόφια και άμεση δημοκρατική πράξη. Ένα τέτοιο δημοψήφισμα έγινε πέρυσι στην Ελλάδα (κοντεύει ένας χρόνος) και ένα ανάλογο προ ημερών στην Αγγλία. Το αποτέλεσμα και των δύο δεν άρεσε στον "σκληρό πυρήνα" της Ευρώπης.

Το «ωφέλιμον» και τα Αρχαία Ελληνικά

«Τί τὸ σοφόν, ἢ τί τὸ κάλλιον (…) ὅ τι καλὸν φίλον αἰεί». Ή αλλιώς «Ποιο το σοφό, ποιο το άριστο … ό,τι είναι ωραίο πάντα το αγαπώ»  (Ευριπίδη Βάκχες, 877-881). Με ποιον τρόπο ο μαθητής μπορεί να συλλάβει καλύτερα το νόημα της φράσης αυτής; Πού βρίσκεται το μήνυμα καλύτερα αποτυπωμένο; Και πώς είναι πιο σκόπιμο να το προσεγγίσει ο μαθητής; Ήδη διαπράξαμε, νομίζω, δύο λάθη που αφορούν το περιεχόμενο του προβληματισμού, πάνω στον οποίο οικοδομείται για ακόμα μια φορά η σύγκρουση που αφορά τη θέση του μαθήματος των Αρχαίων Ελληνικών στο πρόγραμμα διδασκαλίας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.