Μονοδρομώντας τη δημοκρατία

Πρόσφατα, μετά από μια συζήτηση σε πλαίσιο φιλικής παρέας, διαπίστωσα κάτι που, ομολογουμένως, δεν είχε περάσει από το μυαλό μου τον τελευταίο καιρό. Έχω πάψει να ενημερώνομαι. Κάτι δηλώσεις, κάτι τελευταία νέα πολιτικού και κοινωνικού περιεχομένου, κάτι πολιτικές συγκρούσεις –κοινοβουλευτικές ή τηλεοπτικές- μου είχαν περάσει τελείως απαρατήρητες. Είναι λίγος καιρός τώρα που δεν κάνω την, κατά Hegel, καθημερινή πρωινή προσευχή. «Δεν διαβάζω εφημερίδες». Αυτή η, μέχρι πρόσφατα, καθιερωμένη συνήθειά μου έχει πέσει σε νάρκη. Ένα scroll down στα sites, αυτό είναι όλο.

Η εξιδανίκευση του Ιω. Μεταξά ως παράδειγμα άγονης διδασκαλίας της Ιστορίας

Στη σελίδα 54 της Ιστορίας Προσανατολισμού της Γ’ Λυκείου, στο τέλος της ενότητας που αναφέρεται στη κρίση του 1932, αναγράφεται: «στις 4 Αυγούστου του 1936 ο Ιωάννης Μεταξάς, με την ανοχή του παλατιού, προχώρησε στην κατάλυση του κοινοβουλευτικού καθεστώτος και στην επιβολή δικτατορίας». Αρκετοί από τους μαθητές προσπερνάνε την -προς αποστήθιση- πληροφορία με συνοπτικές διαδικασίες, κάποιοι –λίγοι- κουνάνε το κεφάλι, καθώς γνωρίζουν λίγο-πολύ τι εστί Μεταξάς. Οι περισσότεροι, όμως, μένουν ενεοί. «Μα ήταν ο Μεταξάς δικτάτορας; Αυτός που είπε το “ΟΧΙ” στους Γερμανούς»; Πέρα από το γεγονός ότι αυτή η αντικειμενικά λανθασμένη πληροφορία - καθώς  το περίφημο «ΟΧΙ» δεν ειπώθηκε ποτέ και ό,τι ειπώθηκε, ειπώθηκε στον Γκράτσι και ποτέ στον Χίτλερ- έχει αποκτήσει στο μυαλό των μαθητών διαστάσεις βέβαιης και αδιαμφισβήτητης γνώσης, απεικονίζεται εδώ ένα πρόβλημα που έχει αποκτήσει ευρείες διαστάσεις και εδράζεται σε μεγάλο βαθμό στο πώς η πληροφορία, και συγκεκριμένα η ιστορική πληροφορία, μεταδίδεται στο μαθητή από τους θεσμοθετημένους φορείς εκπαίδευσης. Γιατί, για να έχει φτάσει η πλειοψηφία των μαθητών στα 17 της χρόνια να θεωρεί το Μεταξά έναν ασυμβίβαστο ηγέτη, κάτι έχει πάει λάθος.

απόδοση τιμής στον Ιωάννη Μεταξά

Το φύλο του Αδάμ και ένα φύλλο συκής για το Κοινοβούλιο

Από τη στιγμή που το περίφημο νομοσχέδιο περί της ταυτότητας φύλου έχει γίνει, πλέον, νόμος του κράτους και η όποια βουή και αντάρα οσονούπω θα κοπάσει -αναμενόμενα και, σχεδόν, τελεολογικά-, έχει έρθει, νομίζω, η στιγμή να αισθανθούμε περήφανοι όλοι, ως κοινωνία, ως χώρα –και ως έθνος, γιατί όχι;-. Όχι φυσικά για τον ίδιο το νόμο, αλλά για τη διαδικασία και την όποια συζήτηση προηγήθηκε πάνω σε αυτόν. Ήμουν από τους άτυχους. Τα επιχειρήματα που ειπώθηκαν από τους θεσμικούς φορείς της χώρας μας τα παρακολούθησα αποσπασματικά και από το ραδιόφωνο, άρα έχασα την ευκαιρία να δω ιδίοις όμμασι να πλαισιώνονται και από τα, επικουρικά πάντα, εξωγλωσσικά συνοδευτικά στοιχεία. Αλλά ας είναι… Δεν μπορείς να τα έχεις όλα στην ζωή. Σημασία έχει ότι από τέτοιες διαλεκτικές διαδικασίες «θέσης-αντίθεσης-σύνθεσης» εξέρχεσαι σοφότερος –και καλύτερος άνθρωπος, πάνω από όλα αυτό.

«Μα, χάνουμε χρόνο σε άχρηστα μαθήματα»

«Μα, χαλάμε τόσες ώρες στο σχολείο, κάνοντας άχρηστα πράγματα. Πότε να προλάβουμε να διαβάσουμε για όλα αυτά»; Απορία παιδιού συνυφασμένη με παράπονο, παιδιού 17 με 18 χρονών, λίγους μήνες πριν τις εξετάσεις (νυν ο υπέρ πάντων αγών), υποψήφιου επιστήμονα, οσονούπω πολίτη και επίδοξου ενεργού μέλους της κοινωνίας. Εξαίρεση, θα πει κάποιος, κακομαθημένος κι αμελής μαθητής. Όχι, κανόνας παρά εξαίρεση, επιμελέστατος –για την ακρίβεια του φύλου επιμελέστατη- και, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, καθόλα δικαιολογημένη –δυστυχώς, δυστυχέστατα. Εξ ου και η γενικευμένη επιδοκιμασία του επιχειρήματος από τη μαθητική ομήγυρη, με κάποιες χλιαρές διαφωνίες, οι οποίες, όμως, συνέκλιναν προς την αναγκαιότητα της θυσίας –της απαξίωσης- κάποιων μαθημάτων –πολλών, των περισσοτέρων- στο βωμό της επιτυχίας στις πανελλαδικές εξετάσεις.

Περιπλάνηση στους δρόμους της Αβάνας: βήματα κάτω από τον ήλιο

Τελευταίο προπύργιο του σοσιαλισμού, απόδειξη των αποτελεσμάτων του οπορτουνιστικού εκφυλισμού ή ένα –ακόμα- παράδειγμα στυγνής δικτατορίας; Μια χώρα γεμάτη φτωχούς και εξαθλιωμένους ανθρώπους ή ένας παράδεισος κοινωνικής ευημερίας και ένα πρότυπο κράτος πρόνοιας; Χώρα του «τρίτου κόσμου» ή χώρα-μοντέλο για τις παραγωγικές, οικονομικές και κοινωνικές της δομές; Η Κούβα είναι μια χώρα που εξ ονόματος διχάζει, ειδικά σε περιόδους κατά τις οποίες κάθε σκεπτόμενος –ή και μη σκεπτόμενος- πολίτης αμφισβητεί κάθε πάγια δομή, οικεία αλλά και ανοίκεια προς αυτόν. Είναι ταυτόχρονα, όμως, μια χώρα που η έμφυτή της ιδιαιτερότητα, αν όχι μοναδικότητα, καθιστά προβληματική, ή και αδύνατη, τη διατύπωση τελεσίδικης κρίσης και άποψης για την ταυτότητά της.

Το παρόν κείμενο δεν έχει τη φιλοδοξία να αποτελέσει μια κοινωνιολογική ή πολιτική ανάλυση της κουβανικής ιδιαιτερότητας, καθώς μια τέτοια προσπάθεια θα απαιτούσε ενδελεχή μακροχρόνια έρευνα και άπειρη βιβλιογραφική βάση. Αποτελεί, κατ’ ουσία, μια, κατά κάποια έννοια, ιμπρεσιονιστική αποτύπωση των ερεθισμάτων που δέχτηκε ο γράφων από την επίσκεψή του στο νησί της Καραϊβικής. Πριν προχωρήσω στο κυρίως κείμενο, νομίζω πως οφείλω να προτάξω ένα πρώτο συμπέρασμα: αν κάποιος σκέφτεται να επισκεφτεί την Κούβα, οφείλει να το κάνει χωρίς πολιτικό φανατισμό, ιδεολογικές προκαταλήψεις και προκατασκευασμένες κρίσεις. Η Κούβα –νομίζω- μπορεί να γίνει αντιληπτή μόνο βιωματικά, όπως κάθε τι το διαφορετικό, το οποίο δεν μπορεί να αναλυθεί με βάση ανάρμοστες προσλαμβάνουσες και ασύμβατα κριτήρια. Είναι ένας άλλος «πλανήτης» και δύναται με το χαρακτηριστικό της αυτό να αφυπνίσει την περιέργεια και τον ενθουσιασμό του κατά φαντασίαν εξερευνητή.

Χαμογελάστε λίγο, μήπως και συντριβεί η μιζέρια!

Πριν κάποια χρόνια έπεσε στην αντίληψή μου ένας όρος αν μη τι άλλο ενδιαφέρων. «Τουκανισμός», όρος αδόκιμος, σατιρικός, που προέρχεται από τα πανέμορφα εξωτικά πουλιά τουκάν και αναφέρεται σε όποιον επικεντρώνει την προσοχή του σε κάτι ασήμαντο, παρακάμπτοντας ό,τι το ουσιώδες. Αφορά κυρίως χρήστες του διαδικτύου που, εθισμένοι να σχολιάζουν τα πάντα, παύουν να ενδιαφέρονται συνειδητά για το γεγονός καθαυτό και επιδιώκουν να αναδείξουν την -όποια- ευφυΐα τους μέσα από -συνήθως άστοχους- εξυπνακίστικους αφορισμούς και σχόλια αρνητικού πρόσημου. Όσο αυτό μένει μέσα στο χώρο του διαδικτύου, το πρόβλημα παύει να είναι σημαντικό, παραμένει γραφικό και, πού και πού, αποτελεί και πηγή στιγμιαίου ή μικρής διάρκειας γέλιου. Επειδή όμως οι χρήστες αυτοί δεν αποτελούν μια παράλληλη κοινωνία, ο τουκανισμός έχει σπάσει πλέον το φράγμα του ψηφιακού κόσμου και είναι ορατός παντού.

Ζεσταίνοντας καθημερινά το αυγό του φιδιού (ή αλλιώς, απλά μαθήματα απενοχοποίησης του φασισμού…)

Πριν λίγες ημέρες κανόνισα ένα απογευματινό ποτό με μια φίλη που είχα καιρό να δω. Κάποτε κάναμε τακτική παρέα, καθημερινή σχεδόν, παρά τη μεγάλη διαφορά ηλικίας που είχαμε, αλλά και τον τελείως διαφορετικό μας κοινωνικό ρόλο και θέση, παρόλα αυτά στην πορεία χαθήκαμε, κάτι που προέκυψε μάλλον φυσικά. Ωστόσο, πού και πού επεδίωκα να την συναντώ, να συνομιλώ μαζί της. Την βρήκα να κάθεται και να με περιμένει σε ένα μπαρ στο Κολωνάκι, μόνη, και να παρατηρεί τον κόσμο γύρω της με ολοφάνερη την απαξίωση στο βλέμμα. Η εμφάνισή της πρόδιδε ελιτισμό σε συνδυασμό με περιφρόνηση, που, ωστόσο, δεν ήταν τόσο πηγαία –άρα και ειλικρινής- όσο επίπλαστη –άρα ελαφρώς προμελετημένη. Απέπνεε την αύρα μιας ξεπεσμένης παλιάς μεσοαστής με ξεθυμασμένο, πλέον, το στοιχείο της ευπρέπειας, που είχε αντικατασταθεί από μια ξινή υπεροψία. Το χαμόγελό της, όταν με είδε, απλώθηκε διάπλατα στα χείλη της. Η εκδήλωση της ευγένειας είναι απαραίτητη στους κύκλους αυτούς, ακόμα και αν είναι έκδηλα υποκριτική.