Σκέψεις εν θερμώ για το αποτέλεσμα των Εκλογών της 26ης Μαΐου...

Καμιά εκλογική αναμέτρηση δεν διεξάγεται στο κενό. Υπάρχουν πάντα κάποιες αρχικές συνθήκες, οι οποίες διαμορφώνουν το σημείο αφετηρίας της. Στη δική μας περίπτωση το σημείο αυτό εντοπίζεται μάλλον στον Γενάρη και τον Ιούλιο του '15. Λιγότερο στον Σεπτέμβρη του ίδιου έτους. Ήταν η χρονιά που η κοινωνία βίωσε το τραυματικό σοκ της προσγείωσης σε μια αντίληψη της πραγματικότητας ως μονοδρόμου. Οι εκλογές του Σεπτεμβρίου ήταν πολύ άμεσες, ώστε να αντιδράσει. Η οργή που είχαν προκαλέσει τα χτυπήματα της κυβέρνησης Σαμαρά επίσης.

Γιατί στις εκλογές πρέπει να ψηφίζει ο «κάθε βλάκας»

«Κοίτα να δεις τους βλάκες, τους έψησε ο Τσίπρας με τα ‘δωράκια’ του και νά ‘τοι πάλι θα του ρίξουν την ψήφο τους. Δεν υπάρχει σωτηρία με τόσους βλάκες τριγύρω, Θεέ μου»! «Μα αυτούς που ρήμαξαν τον τόπο, τους κλέφτες, τους μιζαδόρους που λεηλατούν τη χώρα τόσα χρόνια, αυτούς θα ξαναψηφίσουν; Πόσο βλάκας πρέπει νά ΄σαι; Πόσοι βλάκες υπάρχουν γύρω μας»! «Τους εκπροσώπους της πλουτοκρατίας, αυτούς πρέπει να μαυρίσουμε. Κάθε άλλη ψήφος είναι ενάντια στα λαϊκά συμφέροντα και είναι βλάκας όποιος δεν το καταλαβαίνει»! «Ίσως είναι καλό να μπει ένα κριτήριο I.Q., να μην ψηφίζει όποιος κι όποιος. Θα γλιτώσουμε από πολλούς βλάκες».

Δεν μπορεί, κάποια από τις παραπάνω απόψεις την έχουμε ακούσει, την έχουμε συμμεριστεί, την έχουμε –γιατί να το κρύψουμε, άλλωστε;- εκφράσει. «Οι βλάκες είναι πάντα οι άλλοι», θα έλεγε ο Σαρτρ. Ποτέ εμείς. Και, πραγματικά, δεν γίνεται και αλλιώς. Ο βλάκας χρειάζεται έναν κοινωνικό περίγυρο, ένα πλαίσιο, για να εκφραστεί και -κυρίως- να ακουστεί. Χρειάζεται και κάποιον να τον κρίνει, να τον κατατάξει στο σύνολο των βλακών. Βλάκας απομονωμένος δεν έχει υπάρξει και δεν θα υπάρξει ποτέ. Είμαστε όντα κοινωνικά και η βλακεία είναι μια κοινωνική εκδήλωση, μια αποκάλυψη. Και όσο πιο εκδηλωτικός είναι ο άλλος τόσο πιο πιθανό είναι να βγάλει τη βλακεία του στη φόρα (Maurizio Ferraris, «Η βλακεία είναι σοβαρή υπόθεση», εκδ. Κέδρος, σ. 63).

Η 25η Μαρτίου δεν είναι σήμερα «πιο επίκαιρη παρά ποτέ». Είναι, όμως, διαχρονική.

Θα το δούμε σε διάφορους τίτλους εντύπων και αναρτήσεων. Θα το δούμε να εκφωνείται από την πολιτική ηγεσία και μεγάλο μέρος του πολιτικού κόσμου. «Η 25η Μαρτίου είναι σήμερα πιο επίκαιρη παρά ποτέ». Είναι ένα σχόλιο που συχνά-πυκνά συνοδεύει την αναφορά σε διάφορες επετείους, εθνικού και κοινωνικού –κυρίως- περιεχομένου. Είναι εύκολο, δημοφιλές και μάλλον ελκυστικό στο ευρύ κοινωνικό σύνολο.

27.01

Είχε μέρες να βγάλει ήλιο, ήλιο ζεστό και φωτεινό, στην Αθήνα. Κρύος ο χειμώνας, μέχρι τώρα, και βαρύς. Βαρύς και για άλλους λόγους, που δεν σχετίζονται με τις διαθέσεις του καιρού. Παράξενη ημέρα για ήλιο η σημερινή, 27η Ιανουαρίου. Κυριακή μάλιστα, τέτοια συγκυρία δεν την αφήνεις εύκολα να πάει χαμένη.

Λένε ότι ο άνθρωπος αδυνατεί να εξουσιάσει και τα ίδια του τα βήματα -δεν ξέρω ποιος το λέει, ίσως και να είναι σκέψη δική μου που θέλω να της προσδώσω τη λάμψη μιας απροσδιόριστης και απόκρυφης αυθεντίας.

Η 28η Οκτωβρίου και η «ελληνικότητα» εν έτει 2018

Οι ημέρες μνήμης είναι ημέρες αναστοχασμού, ημέρες περισυλλογής, ημέρες ευθύνης και –γιατί όχι;- συνειδητοποίησης. Καθώς ο άνθρωπος είναι ον φύσει συλλογικό, που βρίσκει την πληρότητά του μέσα στη συνύπαρξη, η διαδικασία αυτή μπορεί να βρει ένα κάποιο νόημα μόνο μέσα από την τοποθέτηση του ατόμου στο πλαίσιο του (κοινωνικού) συνόλου. Η εθνική επέτειος της 28ης Οκτωβρίου δεν διαφεύγει από αυτό το πλαίσιο ερμηνείας. Και αυτή, όπως και κάθε επέτειος, είναι συνδεδεμένη με κάποιας μορφής μεγαλείο, ένα μεγαλείο που νοείται σε επίπεδο συλλογικό. Απλώς, παραφράζοντας αρκετά τον Νίτσε, σε ένα τέτοιας φύσης και σύστασης επίπεδο είναι πολύ πιθανό να εμφανιστεί και η παράνοια –ο Νίτσε τη θεωρούσε μάλλον κανόνα.

Γιατί «για όλα φταίνε οι Εβραίοι» και άλλες πτυχές της παλαβομάρας των καιρών μας

Δεν πάει πολύς καιρός από τότε που, καθισμένος στο γραφείο και χαζεύοντας (κυριολεκτικά μάλλον) στο Facebook αργά το βράδυ μετά από πολύωρη εργασία, το μάτι μου έπεσε στην ανάρτηση ενός φίλου από τα παλιά και, πλέον, διαδικτυακού φίλου: «Ο Μπεν Σαλόμ ή αλλιώς Ελευθέριος Βενιζέλος: όλη η αλήθεια». Η εν λόγω ανάρτηση συνοδευόταν από ένα συνοδευτικό εισαγωγικό σημείωμα: «διαβάστε το, αν έχετε χρόνο, περιέχει πολλές αλήθειες». Ήταν βράδυ, όμως, οπότε το κείμενο αυτό μπήκε –πιο πολύ από παρορμητική περιέργεια ή περίεργη παρόρμηση, δεν ξέρω ακριβώς- στους σελιδοδείκτες.

Αν είχε φαντασία ο κ. Γαβρόγλου, θα το ονόμαζε “educatio delenda est” (η παιδεία πρέπει να καταστραφεί)…

Το πρώτο λάθος που κάνει κανείς, όταν προσπαθεί να κρίνει ή να αξιολογήσει μια κατάσταση, μια αλλαγή, μια πραγματικότητα –όσο ο όρος αυτός ευσταθεί-, είναι πως εκκινεί βασιζόμενος στο αξίωμα ότι η δική του γνώμη είναι και η σωστή ή ότι αυτή, έστω, αφορά την ευρεία κοινωνία. Το δεύτερο λάθος είναι ότι προχωρά στη διαδικασία αυτή γενικεύοντας ως κοινωνική τη δική του –ατομική και υποκειμενική- αφετηρία σκέψης. Τα δύο αυτά λάθη, στη φύση τους αναπόφευκτα, συνθέτουν τη βάση διεξαγωγής πολλών διαλόγων.

Ένας διάλογος μόλις ολοκληρώθηκε και ήταν από αυτούς που δικαιωματικά διεκδικούν το χαρακτηρισμό του «σημαντικού», καθώς αφορούσε την παιδεία (ντρεπόμαστε ακόμα να την ονομάσουμε, και επίσημα, «εκπαίδευση»), δηλαδή τη βάση της κοινωνίας, το σπόρο του μέλλοντος και ούτω καθ’ εξής. Είμαστε σε μια εποχή που το συναισθηματικό λεξιλόγιο πρέπει να σωπάσει, κατά πώς φαίνεται, για να προταχθεί ο ορθολογισμός. Παρά τις αρχικές μου διαπιστώσεις, δηλώνω φυσική αδυναμία να κρίνω με αφετηρία διάφορη της δικής μου σκέψης και τοποθέτησης την πρόσφατη περί μεταρρύθμισης ανακοίνωση του κ. Γαβρόγλου. Η αδυναμία αυτή απορρέει και από τον κοινωνικό μου ρόλο, αυτόν του φιλολόγου στις κατάπτυστες, κατά τον Υπουργό αλλά και άλλους απερχόμενους αρμόδιους, δομές παραπαιδείας.