Ζούμε στην εποχή της κρίσης της δημοκρατίας, όπως υποστηρίζουν πολιτικοί αναλυτές, επιστήμονες και στοχαστές; Πιθανότατα ναι. Αυτοί/αυτές έχουν τα επιστημονικά εργαλεία στα χέρια τους, την αντίστοιχη ακαδημαϊκή σκευή και τα πνευματικά εφόδια να κρίνουν καλύτερα από τον μέσο όρο της κοινωνίας. Και η σχεδόν ομόφωνη διαπίστωσή τους τρομάζει.
Θα έχετε ακούσει για την υπερπαραγωγή του Christopher Nolan που είναι στα σκαριά και θα προβληθεί στις οθόνες μας κάπου μέσα στο 2026. Κι αν όχι, με χαρά το γράφω εδώ: Πρόκειται για την κινηματογραφική μεταφορά της Οδύσσειας του Ομήρου με τίτλο ομώνυμο του έπους.
Καθημερινή σκηνή σε παιδική χαρά. Ένα παιδάκι, από την αρχή που αναπτύσσει μια σχετικά αυτόνομη κίνηση, από όταν αισθάνεται ικανό να στηριχτεί, έστω για λίγο, στις δικές του δυνάμεις, ενθουσιάζεται με τα χαλίκια. Είναι η υφή τους; Είναι ο ήχος τους, όταν αυτά πέφτουν το ένα πάνω στο άλλο, ο οποίος ίσως θυμίζει στα αγύμναστα αυτιά τους κάτι από τον υπόκωφο παφλασμό της θάλασσας; Είναι η αίσθηση ότι μπορούν να σηκώσουν, να μετακινήσουν, να ασκήσουν δύναμη πάνω σε ένα αντικείμενο; Είναι απλά η πολλαπλότητά τους, που τα καθιστά θελκτικά στα παιδικά μάτια; Δεν είμαι αναπτυξιολόγος, δεν ξέρω, υποθέσεις, πιθανόν άστοχες, επί εμπειρικών παρατηρήσεων διατυπώνω.
Δεν ξέρω, γράφοντας τις γραμμές αυτές, αν και κατά πόσον το θέμα της, ανύπαρκτης πλην περίφημης, «woke ατζέντας» είναι στην καρδιά της επικαιρότητας.
Είναι ένα ιστορικό σταυροδρόμι. Δύσκολα μπορεί κανείς να μην το δει, μόνο αν κλείνει εθελότυφλα τα μάτια του. Είναι σαν όλες οι δυνάμεις του κόσμου να συλλειτουργούν με σκοπό την αναδιάταξή του. Ένα μοντέλο του χάους. Έχει ξανασυμβεί στο παρελθόν, χώρες να αποσυντίθενται, ηγεσίες κραταιών δυνάμεων να παραπαίουν, άλλες να εκφυλίζονται και νέες συμμαχίες (έστω, πρόσκαιρες λυκοφιλίες) να διαμορφώνονται. Μια εισερχόμενη μεταβλητή και όλα κλυδωνίζονται.
Είναι μία από τις αγαπημένες μου συνήθειες. Κάποιος θα τη χαρακτήριζε διαστροφή, αλλά έτσι αντιμετωπίζονται πολλές συνήθειες, ως μια ιδιοτροπία του κάθε ανθρώπου. Όταν βρίσκω ελεύθερο χρόνο, όλο και σπανιότερα, τον αξιοποιώ σε μια βόλτα στο κέντρο της Αθήνας: Μεταξουργείο, Ομόνοια, Πανεπιστήμιο, Εξάρχεια, Κολωνάκι, Κυψέλη, πλ. Βικτωρίας, κυρίως εκεί. Για κάποιον λόγο τα μέρη αυτά μού ασκούν τεράστια γοητεία, ήδη από τα φοιτητικά χρόνια. Θα ισχυριζόμουν δε, με μια δόση υπερβολής, ότι τα γνωρίζω στενό-στενό.
Είναι πολλές οι παρόμοιες ιστορίες, πολλές έρχονται κατευθείαν από τη λαϊκή παράδοση, άλλες από τον αθλητισμό, άλλες από κινηματογραφικές ταινίες και κάποιες από μικρότερης πνευματικής αξίας δημιουργήματα, όπως είναι οι σειρές και τα κακής ποιότητας βιβλία τσέπης. Ωστόσο, όλα είναι βγαλμένα από τη ζωή. Και σε όλα υπάρχει κάποιο αίτιο που αφορά τον ανθρώπινο παράγοντα. Εδώ σκόπιμα θα παραγνωρίσω την τυχαιότητα. Το κύριο αίτιο πάντα είναι η αλαζονεία, η οποία γεννά και τα δευτερεύοντα αίτια στην αιτιώδη αλυσίδα.
